Ordinacija psihijatra
Sa kabinetom za psihoterapiju
Dr. Sandić
Zadnje dodano
12/04/11
Značajnije stručne publikacije: Na pragu "Velike debate", i danas, 2010? Više
Tel.: ++ 387 33 645 112
Psihoterapija
Neanalitičke psihoterapije
Tvorac bihevioralne terapije je Wolpe. Ovaj terapijski postupak bazira se na spoznaji da okolina određuje čovjekovo ponašanje, kao i da jedan događaj prethodi drugom. Mogućnosti spoznaje ove kauzalnosti postiže se uslovljavanjem. Stoga se i cilj bihevioralne terapije svodi na to da se nepoželjno ponašanje zamijeni s prihvatljivim. Mogućnost racionalne korekcije iracionalnog straha postiže se npr. korišćenjem sistematske desenzitivacije, averzivne tehnike. No, obzirom da patogeni konflikt i dalje perzistira u ličnosti kod pacijenta se može u budućem vremenu iznova pojaviti psihopatološka simptomatologija.
CSL (Cognitive – Social Learning Approach) – osnivači ovog terapijskog metoda su Kelly, Beck, Mischel, Bandura. Tokom ovog postupka koristi se pacijentova moć da, bivajući zaštićen od strane dobrog objekta (terapeuta), može spoznati iracionalnu prirodu svoje psihopatološke problematike. Pokazuje se kao veoma efikasan terapijski pristup kod pacijenata sklonih perceptivnim distorzijama, kao npr. što su alomnezije kod depresije. Tada se koriguju njegova alomnestička sjećanja, čime se koriguje prošlost, te ovaj biva u prilici da na znatno emocionalno adekvatniji način bude uključen u sadašnjost. Pored ovoga, ukazuje mu se i na iracionalnost njegovih aktuelnih, depresivnim afektima pokrenutih vjerovanja, npr. neadekvatno osjećanje krivice, strepnja oko budućnosti itd. Ovaj metod rada se i koristi za pripremanje za susret sa stresnim događajima.
Kognitivno - bihejvioralna terapija nastala je direktno na osnovama kognitivne teorije. Njen osnovni teoretski okvir počiva na tvrdnji da ljudi posjeduju kako racionalne, tako i iracionalne tendence. Kod zdrave osobe one su u ravnoteži, tj. racionalni aparat nadvladava iracionalni stratum ličnosti. Stoga iracionale misli (strahovi od predmeta, bezazlenih životinja itd.) koje nisu sintone egu uzrokuju nastanak unutrašnjih konfliktnih stanja, konflikta s drugim osobama i prouzrokuju psihičko oboljenje. Racionalni aspekt ljudskog bića je pak taj putem koga se dostiže harmonično funkcionisanje. Kognitivna psihoterapija stoga podrazumijeva edukacioni i aktivni proces u kome terapeut podučava klijenta da otkrije, tj. da se suoči s ovim ličnim iracionalnim i štetnim obrascima mišljenja i reagovanja, te da ih potom zamijeni racionalnijim i onima za koje se očekuje da će se pokazati praktičnijima. Ovu psihoterapiju razvio je Albert Ellis, američki kognitivno - bihejvioralni terapeut. On je tokom ranih 1950-ih godina postavio teorijske osnove Racionalo emotivne bihejvioralne terapije (REBT). Značajne doprinose za ovaj psihoterapijski pravac dao je i američki psihijatar Aaron Beck, koji je nastavio pratiti i usavršavati Ellis-ov pristup tokom 1960-ih godina.
Otac transakcione analize (TA) je američki psihijatar Eric Berne. Osnove ovog psihoterapijskog metoda definisao je tokom kasnih 1950 - ih godina. On sagledava suštinski odnos individue u međuljudskim relacijama kroz koncept tri ego stanja: stanje roditelja, stanje odraslog i stanje djeteta. Ove koncepte ega nazvao je transakcijama. Nadalje, određene obrasce transakcija koje se pojavljuju u svakodnevnici nazvao je igrama. Prema transakcionoj teoriji smatra se da će neadekvatna, tj. patološka iskustva u djetinjstvu oštetiti način funkcionisanja stanja djeteta ili pak stanja roditelja. Ovo potom može dovesti do različitih poteškoća kod odrasle osobe. Poteškoće se mogu manifesovati u različitim oblicima, kao npr. karakternim poremećajima, kao i ispoljavanjem aktuelne psihopatološke simptomatologije. Kroz psihoterapijski proces pacijent stiče uvid u neadekvatnost načina funkcionisanja nekog od svojih stanja, te ih koriguje. Transkakciona analiza može se raditi individualno, ali isto tako i grupno. U svakom slučaju za pacijenta se kreira da odigra posebnu ulogu kroz šta mu se ukazuje na poremećaj funkcionisanja jednog od gore navedenih ego stanja. Tako se ovaj terapijski metod koristi za analizu komunikacije, analizu ego stanja, a pretežno se radi u grupi.
Gestalt psihoterapiju osnovao je njemački psihijatar Fritz Perls (1893 – 1970). Ona se svrstava i u kategoriju tzv. humanističkih psihoterapija. U ovu potonju grupu svrstana je zato što joj je cilj, sem otklanjanja psihopatološke simptomatologije, i da klijentu omogući viši stepen kreativnosti. Tokom njene primjene terapeut koristi niz manevara koji pacijenta oslobađaju od nagonsko – afektivnih blokada. Time mu pomažu da djelomično zadovoljavajući ih, a djelomično sublimirajući, dosegne optimalnu satisfakciju, osjećanja ispunjenja životom. Ovo pospješava njegovo daljnje sazrijevanje. Osnovne pretpostavke gestalt terapije su: da je svaka osoba individua; da je svaka osoba sposobna za rast i samoaktuelizaciju; i da se korekcija iskustva zbiva ‘ovdje i sada’. Tu se, u terapijskom procesu, odvija susret s drugom osobom, ili se pak čovjek sreće s vanjskim svijetom. U ovom kontaktu on prepoznaje vlastite inhibicije, oslobađa ih se, te biva sposoban da prepozna, vrednuje i izrazi svoj istinski identitet. Ovaj psihoterapijski pristup u centar svog djelovanja postavlja kontakt i njegove odlike. Terapijski cilj gestalt psihoterapije je dosezanje svjesnosti subjekta, a što podrazumijeva sticanje uvida, spoznaje o sebi, vlastitim mislima i osjećanjima po principu ‘ovdje i sada’. Tako se prilikom sprovođenja iste pacijent podstiče da na što potpuniji način iskaže vlastite misli i emocije u datoj situaciji, te da se nanovo prožive i prošla iskustva i to prenesena u sadašnjost. Tokom gestalt terapije terapeutov zadatak je da istraži i klarificira različite aspekte svjesnosti pacijenta, i na ovaj način mu omogući sticanje uvida. Ovaj potonji, potom, angažmanom pacijentovog svjesnog ega rezultira njegovim zdravijim funkcionisanjem u svakodnevnici. Tretman je pretežno grupni.
Carl Rogers je poznati američki psiholog koji je zajedno sa A. Maslow-om uveo humanistički pristup u psihologiju tokom 1950-ih godina. Korjene ovog pristupa nalazimo u egzistencijalističkoj misli. Rogers je osnivač Klijent – centrirane psihoterapije koju kasnije preimenuje u PCA (Person – Centered Approach). Ona se bazira na totalnom prihvatanju pacijenta, bezrezervnoj podršci, odobravanju njegovih stavova. Terapeut ovo treba da radi s izraženom empatijom prema njemu, uz punu iskrenost. U okviru ovog terapijskog pristupa odnos između klijenta i terapeuta odnos je između dvije osobe u kojem terapeut i klijent razgovaraju u potpuno ravnopravnoj poziciji. Cilj je Rogersove psihoterapije da se klijentu pomogne da dosegne individuaciju. Direktno se radi i na specifičnim problemima koje klijent iznosi. Rogers svoju terapijsku metodu zasniva na teoretskom stavu da svaka individua sadrži tri začajne strukture koje označava kao tri selfa. Dao im je nazive: self- koncept, stvarni self i idealni self. Self – konceptom označio je način na koji osoba vidi sebe. Idealni self je ono što bi pojedinac želio da bude. Stvarni self je ono što neko uistinu jeste. Rogers dosezanje psihičkog zdravlja shvata u sklopu stepena slaganja između tri navedena selfa. Prema njegovoj teoriji što je stepen slaganja veći klijent je psihički zdraviji, te se cilj Rogersove psihoterapije fokusira upravo na povećanju stepena slaganja ove tri strukture.
Egzistencijalnu analizu i logoterapiju razvio je Viktor Emil Frankl. Egzistencijalna analiza predstavlja pravac antropološkog istraživanja, dok je logoterapija poznata i pod nazivom Franklova psihoterapija. Logoterapija predstavlja “treću bečku školu psihoterapije”. Viktor Frankl se bavio proučavanjem traumatskih iskustava ljudi koji su bili zatočeni u koncentracionim logorima. O ovim istraživanjima napisao je i knjigu „Nečujni vapaj za smislom“. Zaključio je da su godinama izloženi najstrašnijim patnjama od strane drugih ljudi, logoraši doživljavali duboku besmislenost ljudskog života. U nastojanju da pomogne ne samo logorom traumatiziranim ljudima, nego i onima koji imaju slične tegobe, osnovao je terapiju koja naglasak stavlja na čovjekovoj potrazi za smislom, za istinskim značenjem ljudskog života. Alex Pattakos, njegov saradnik, citira sedam elemenata koji bitno određuju pozitivni smisao ljudskog života: vježbati slobodu da se izrazi vlastiti stav, ostvariti volju do određenog stepena, detektovati značenje momenata života, ne raditi protiv sebe, gledati sebe s distance, podići fokus pažnje, i proširiti se izvan sebe samog. Logoterapijom se bolesnik uči da u vlastitom životu sprovodi ovih sedam odrednica. Vježbom ih učvrstivši ih u vlastitom egu, oboljeli na emocionalnom planu stiče spoznaju o vrednovanju vlastitog života, bića. Logoterapeut apeluje na čovjekovu volju za iznalaženjem smisla, te se otuda ova tehnika naziva i apelacionom psihoterapijom.
Primalna terapija je psihoterapijski postupak gdje se iskustvenim putem, te katarzom, pacijent oslobađa traumatskog doživljaja. Razvio ju je Arthur Janov, američki psiholog i psihoterapeut. Jedan od osnovnih principa Janov-e teorije je da terapijski progres može biti postignut isključivo kroz direktno emocionalno iskustvo. U ovom psihoterapijskom postupku pacijentu se omogućava da se evocirajući traumu prepusti proživljavanju iste. Tako pobuđujući potisnute emocionalne slojeve, abreagirajući, pacijent doživljava katarzu. Na ovaj način omogućava se pristup njegovom psihološkom bolu koji je, po ovoj teoriji, bio blokiran i lociran u tijelu, u nervnom sistemu. Novim iskustvenim doživljajem, oslobađanjem putem katarze, pacijent se oslobađa bola. Time se jačaju njegovi energetski resursi, te mu je omogućeno da s više elana funkcioniše u svakodnevnici.
Direktivno – persuazivne terapije (terapija realiteta) osnovao je 1972. godine Glosser u SAD-u. Mogućnost sprovođenja ove psihoterapije on bazira na činjenici da je čovjeku imanentno da ima dvije osnovne potrebe: da voli i bude voljen; da posjeduje adekvatan osjećaj samosvijesti. Glosser tvrdi da je, ako ove dvije potrebe unutar čovjekove strukture nisu zastupljene u odgovarajućom mjeri, stvoren uslov za nemogućnost objektivne procjene realnosti. Istovremeno, ovako poremećen subjekt nije u stanju sebe sagledati u dovoljno dobrom spektru. Iz naprijed navedenog slijedi da će se on i neadekvatno ponašati. Cilj terapeuta koji se bavi direktivno – persuazivnom terapijom je da bolesniku omogući da ovaj bude sposoban da izgradi stav primjeren datoj situaciji, da preuzima odgovornost za samoga sebe, i da je sposoban da uspostavi konstruktivne komunikacije.
Istorijat psihoterapije
Analitičke (psihodinamske) psihoterapije
Neanalitičke psihoterapije
Metoda aktivne imaginacije Phyllis Krystal
Tvorac bihevioralne terapije je Wolpe. Ovaj terapijski postupak bazira se na spoznaji da okolina određuje čovjekovo ponašanje, kao i da jedan događaj prethodi drugom. Mogućnosti spoznaje ove kauzalnosti postiže se uslovljavanjem. Stoga se i cilj bihevioralne terapije svodi na to da se nepoželjno ponašanje zamijeni s prihvatljivim. Mogućnost racionalne korekcije iracionalnog straha postiže se npr. korišćenjem sistematske desenzitivacije, averzivne tehnike. No, obzirom da patogeni konflikt i dalje perzistira u ličnosti kod pacijenta se može u budućem vremenu iznova pojaviti psihopatološka simptomatologija.
CSL (Cognitive – Social Learning Approach) – osnivači ovog terapijskog metoda su Kelly, Beck, Mischel, Bandura. Tokom ovog postupka koristi se pacijentova moć da, bivajući zaštićen od strane dobrog objekta (terapeuta), može spoznati iracionalnu prirodu svoje psihopatološke problematike. Pokazuje se kao veoma efikasan terapijski pristup kod pacijenata sklonih perceptivnim distorzijama, kao npr. što su alomnezije kod depresije. Tada se koriguju njegova alomnestička sjećanja, čime se koriguje prošlost, te ovaj biva u prilici da na znatno emocionalno adekvatniji način bude uključen u sadašnjost. Pored ovoga, ukazuje mu se i na iracionalnost njegovih aktuelnih, depresivnim afektima pokrenutih vjerovanja, npr. neadekvatno osjećanje krivice, strepnja oko budućnosti itd. Ovaj metod rada se i koristi za pripremanje za susret sa stresnim događajima.
Kognitivno - bihejvioralna terapija nastala je direktno na osnovama kognitivne teorije. Njen osnovni teoretski okvir počiva na tvrdnji da ljudi posjeduju kako racionalne, tako i iracionalne tendence. Kod zdrave osobe one su u ravnoteži, tj. racionalni aparat nadvladava iracionalni stratum ličnosti. Stoga iracionale misli (strahovi od predmeta, bezazlenih životinja itd.) koje nisu sintone egu uzrokuju nastanak unutrašnjih konfliktnih stanja, konflikta s drugim osobama i prouzrokuju psihičko oboljenje. Racionalni aspekt ljudskog bića je pak taj putem koga se dostiže harmonično funkcionisanje. Kognitivna psihoterapija stoga podrazumijeva edukacioni i aktivni proces u kome terapeut podučava klijenta da otkrije, tj. da se suoči s ovim ličnim iracionalnim i štetnim obrascima mišljenja i reagovanja, te da ih potom zamijeni racionalnijim i onima za koje se očekuje da će se pokazati praktičnijima. Ovu psihoterapiju razvio je Albert Ellis, američki kognitivno - bihejvioralni terapeut. On je tokom ranih 1950-ih godina postavio teorijske osnove Racionalo emotivne bihejvioralne terapije (REBT). Značajne doprinose za ovaj psihoterapijski pravac dao je i američki psihijatar Aaron Beck, koji je nastavio pratiti i usavršavati Ellis-ov pristup tokom 1960-ih godina.
Otac transakcione analize (TA) je američki psihijatar Eric Berne. Osnove ovog psihoterapijskog metoda definisao je tokom kasnih 1950 - ih godina. On sagledava suštinski odnos individue u međuljudskim relacijama kroz koncept tri ego stanja: stanje roditelja, stanje odraslog i stanje djeteta. Ove koncepte ega nazvao je transakcijama. Nadalje, određene obrasce transakcija koje se pojavljuju u svakodnevnici nazvao je igrama. Prema transakcionoj teoriji smatra se da će neadekvatna, tj. patološka iskustva u djetinjstvu oštetiti način funkcionisanja stanja djeteta ili pak stanja roditelja. Ovo potom može dovesti do različitih poteškoća kod odrasle osobe. Poteškoće se mogu manifesovati u različitim oblicima, kao npr. karakternim poremećajima, kao i ispoljavanjem aktuelne psihopatološke simptomatologije. Kroz psihoterapijski proces pacijent stiče uvid u neadekvatnost načina funkcionisanja nekog od svojih stanja, te ih koriguje. Transkakciona analiza može se raditi individualno, ali isto tako i grupno. U svakom slučaju za pacijenta se kreira da odigra posebnu ulogu kroz šta mu se ukazuje na poremećaj funkcionisanja jednog od gore navedenih ego stanja. Tako se ovaj terapijski metod koristi za analizu komunikacije, analizu ego stanja, a pretežno se radi u grupi.
Gestalt psihoterapiju osnovao je njemački psihijatar Fritz Perls (1893 – 1970). Ona se svrstava i u kategoriju tzv. humanističkih psihoterapija. U ovu potonju grupu svrstana je zato što joj je cilj, sem otklanjanja psihopatološke simptomatologije, i da klijentu omogući viši stepen kreativnosti. Tokom njene primjene terapeut koristi niz manevara koji pacijenta oslobađaju od nagonsko – afektivnih blokada. Time mu pomažu da djelomično zadovoljavajući ih, a djelomično sublimirajući, dosegne optimalnu satisfakciju, osjećanja ispunjenja životom. Ovo pospješava njegovo daljnje sazrijevanje. Osnovne pretpostavke gestalt terapije su: da je svaka osoba individua; da je svaka osoba sposobna za rast i samoaktuelizaciju; i da se korekcija iskustva zbiva ‘ovdje i sada’. Tu se, u terapijskom procesu, odvija susret s drugom osobom, ili se pak čovjek sreće s vanjskim svijetom. U ovom kontaktu on prepoznaje vlastite inhibicije, oslobađa ih se, te biva sposoban da prepozna, vrednuje i izrazi svoj istinski identitet. Ovaj psihoterapijski pristup u centar svog djelovanja postavlja kontakt i njegove odlike. Terapijski cilj gestalt psihoterapije je dosezanje svjesnosti subjekta, a što podrazumijeva sticanje uvida, spoznaje o sebi, vlastitim mislima i osjećanjima po principu ‘ovdje i sada’. Tako se prilikom sprovođenja iste pacijent podstiče da na što potpuniji način iskaže vlastite misli i emocije u datoj situaciji, te da se nanovo prožive i prošla iskustva i to prenesena u sadašnjost. Tokom gestalt terapije terapeutov zadatak je da istraži i klarificira različite aspekte svjesnosti pacijenta, i na ovaj način mu omogući sticanje uvida. Ovaj potonji, potom, angažmanom pacijentovog svjesnog ega rezultira njegovim zdravijim funkcionisanjem u svakodnevnici. Tretman je pretežno grupni.
Carl Rogers je poznati američki psiholog koji je zajedno sa A. Maslow-om uveo humanistički pristup u psihologiju tokom 1950-ih godina. Korjene ovog pristupa nalazimo u egzistencijalističkoj misli. Rogers je osnivač Klijent – centrirane psihoterapije koju kasnije preimenuje u PCA (Person – Centered Approach). Ona se bazira na totalnom prihvatanju pacijenta, bezrezervnoj podršci, odobravanju njegovih stavova. Terapeut ovo treba da radi s izraženom empatijom prema njemu, uz punu iskrenost. U okviru ovog terapijskog pristupa odnos između klijenta i terapeuta odnos je između dvije osobe u kojem terapeut i klijent razgovaraju u potpuno ravnopravnoj poziciji. Cilj je Rogersove psihoterapije da se klijentu pomogne da dosegne individuaciju. Direktno se radi i na specifičnim problemima koje klijent iznosi. Rogers svoju terapijsku metodu zasniva na teoretskom stavu da svaka individua sadrži tri začajne strukture koje označava kao tri selfa. Dao im je nazive: self- koncept, stvarni self i idealni self. Self – konceptom označio je način na koji osoba vidi sebe. Idealni self je ono što bi pojedinac želio da bude. Stvarni self je ono što neko uistinu jeste. Rogers dosezanje psihičkog zdravlja shvata u sklopu stepena slaganja između tri navedena selfa. Prema njegovoj teoriji što je stepen slaganja veći klijent je psihički zdraviji, te se cilj Rogersove psihoterapije fokusira upravo na povećanju stepena slaganja ove tri strukture.
Egzistencijalnu analizu i logoterapiju razvio je Viktor Emil Frankl. Egzistencijalna analiza predstavlja pravac antropološkog istraživanja, dok je logoterapija poznata i pod nazivom Franklova psihoterapija. Logoterapija predstavlja “treću bečku školu psihoterapije”. Viktor Frankl se bavio proučavanjem traumatskih iskustava ljudi koji su bili zatočeni u koncentracionim logorima. O ovim istraživanjima napisao je i knjigu „Nečujni vapaj za smislom“. Zaključio je da su godinama izloženi najstrašnijim patnjama od strane drugih ljudi, logoraši doživljavali duboku besmislenost ljudskog života. U nastojanju da pomogne ne samo logorom traumatiziranim ljudima, nego i onima koji imaju slične tegobe, osnovao je terapiju koja naglasak stavlja na čovjekovoj potrazi za smislom, za istinskim značenjem ljudskog života. Alex Pattakos, njegov saradnik, citira sedam elemenata koji bitno određuju pozitivni smisao ljudskog života: vježbati slobodu da se izrazi vlastiti stav, ostvariti volju do određenog stepena, detektovati značenje momenata života, ne raditi protiv sebe, gledati sebe s distance, podići fokus pažnje, i proširiti se izvan sebe samog. Logoterapijom se bolesnik uči da u vlastitom životu sprovodi ovih sedam odrednica. Vježbom ih učvrstivši ih u vlastitom egu, oboljeli na emocionalnom planu stiče spoznaju o vrednovanju vlastitog života, bića. Logoterapeut apeluje na čovjekovu volju za iznalaženjem smisla, te se otuda ova tehnika naziva i apelacionom psihoterapijom.
Primalna terapija je psihoterapijski postupak gdje se iskustvenim putem, te katarzom, pacijent oslobađa traumatskog doživljaja. Razvio ju je Arthur Janov, američki psiholog i psihoterapeut. Jedan od osnovnih principa Janov-e teorije je da terapijski progres može biti postignut isključivo kroz direktno emocionalno iskustvo. U ovom psihoterapijskom postupku pacijentu se omogućava da se evocirajući traumu prepusti proživljavanju iste. Tako pobuđujući potisnute emocionalne slojeve, abreagirajući, pacijent doživljava katarzu. Na ovaj način omogućava se pristup njegovom psihološkom bolu koji je, po ovoj teoriji, bio blokiran i lociran u tijelu, u nervnom sistemu. Novim iskustvenim doživljajem, oslobađanjem putem katarze, pacijent se oslobađa bola. Time se jačaju njegovi energetski resursi, te mu je omogućeno da s više elana funkcioniše u svakodnevnici.
Direktivno – persuazivne terapije (terapija realiteta) osnovao je 1972. godine Glosser u SAD-u. Mogućnost sprovođenja ove psihoterapije on bazira na činjenici da je čovjeku imanentno da ima dvije osnovne potrebe: da voli i bude voljen; da posjeduje adekvatan osjećaj samosvijesti. Glosser tvrdi da je, ako ove dvije potrebe unutar čovjekove strukture nisu zastupljene u odgovarajućom mjeri, stvoren uslov za nemogućnost objektivne procjene realnosti. Istovremeno, ovako poremećen subjekt nije u stanju sebe sagledati u dovoljno dobrom spektru. Iz naprijed navedenog slijedi da će se on i neadekvatno ponašati. Cilj terapeuta koji se bavi direktivno – persuazivnom terapijom je da bolesniku omogući da ovaj bude sposoban da izgradi stav primjeren datoj situaciji, da preuzima odgovornost za samoga sebe, i da je sposoban da uspostavi konstruktivne komunikacije.
Istorijat psihoterapije
Analitičke (psihodinamske) psihoterapije
Neanalitičke psihoterapije
Metoda aktivne imaginacije Phyllis Krystal