Ordinacija psihijatra
Sa kabinetom za psihoterapiju
Dr. Sandić
Zadnje dodano
12/04/11
Značajnije stručne publikacije: Na pragu "Velike debate", i danas, 2010? Više
Tel.: ++ 387 33 645 112
Posttraumatski stresni poremećaj (PTSP)
Posttraumatski stresni poremećaj (PTSP)
Istorijat
Odlike stresora koji provociraju PTSP
Klinička slika posttraumatskog stresnog poremećaja (PTSP-a)
Čovjek je oduvijek bio izložen nepredvidivim i snažnim ekscitacijama koje su svojim pogubnim dejstvom ozbiljno ugrožavale njegovo svakodnevno funkcionisanje. Snažne atake sa pogubnim dekompenzirajućim dejstvom na čovjeka dolazile su, i još uvijek pridolaze, iz vanjske sredine u vidu velikih elementarnih nepogoda kao npr. vulkanskih erupcija, zemljotresa, poplava i sl. Ove zadesne tragedije izglobljavaju individuu kako na duhovnom, tako i na materijalnom i socijalnom planu. U ovakvim situacijama čovjek mora uložiti ekstreman napor da nadvlada ne samo udes koji ga je snažno destabilizirao, nego i krizni period života koji nakon ovakvog ataka slijedi.
No, ljudi bivaju izloženi traumatskom iskustvu i zbog razornih zbivanja koja se u zajednici odigravaju direktno posredstvom dejstva ljudskog faktora. Mnogobrojna istraživanja vršena tokom nekoliko posljednjih decenija nedvojbeno su potvrdila da se najsnažniji traumatski efekat na ličnost zbiva u toku njegove izloženosti pogubnim dejstvima provociranima od strane upravo drugog čovjeka. Ovaj pogubni efekat najjasnije se uočava u toku ratnih zbivanja. Naime, psihičke lezije nastale destrukcijom društvenog sistema, prelaska iz mirnodobskih na ratne uslove života, ispoljavaju daleko najsnažnije patogeno dejstvo na individuu.
Istorijat
Najstariji zapisi o evidenciji posttraumatskih reagovanja ljudi izazvanih ratnim dejstvima datiraju iz VI stoljeća p.n.e. Oni se odnose na opise tipičnih pojava neobičnih reagovanja vojnika izloženih užasnim događajima koji se neminovno zbivaju u borbi . Ipak, interesovanja psihijatara za proučavanje socijalnih aspekata mentalnih poremećaja, kao i njihova kauzalna sprega sa violentnim potresima koji se zbivaju u društvu, evidentirana je tek u XVII stoljeću. Počevši od XVII stoljeća opisi o traumtskom izlaganju i posljedičnom reagovanju na njega sve su učestaliji. Tako 1666. godine S. Pepays piše o posttraumatskom stresnom poremećaju koji se razvio kod osoba koje su bile izložene Velikom požaru u Londonu.
Ove specifične reakcije koje su ispoljavali ljudi tokom i nakon što su bili izloženi snažnim traumatskim događajima u proteklih 150 godina psihijatri su označavali različitim nazivima. Među korištenom terminologijom, kako bi se označio specifičan klinički sindrom kojim su reagovali ljudi izloženi stanovitim stresnim činiocima u toku rata, značajno je spomenuti npr. “Vijetnamski sindrom” i “Korejski sindrom”. Nakon Drugog svjetskog rata u kome su ljudi bili izloženi raznim traumama i zbog čega su neki od njih ispoljavali različite psihopatološke simptome, o ovim fenomenima su se stekla nova iskustva. Tako se za reagovanja ljudi izloženih traumatskom efektu u toku ratnih zbivanja u psihijatrijskoj literaturi pisanoj u SFR Jugoslaviji nalaze termini “ratne neuroze”, “sindrom jurišnika”, “sindrom osoba koje su preživjele ratne stresove”, “sindrom preživjelih iz koncentracionh logora” .
No, tek l980. godine u američkom Dijagnostičkom i statističkom priručniku mentalnih poremećaja (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders - DSM III) ovaj vid oboljenja je odvojen kao zaseban nozološki entitet, odnosno posttraumatski stresni poremećaj (PTSP). Ovdje je isti kategorisan kao anksiozni poremećaj ljudi nastao usljed toga što su, nakon izloženosti traumatskom dejstvu, doživljavali permanentno prisustvo anksioznosti, hipervigilnosti , hiperekscitabilnosti, ili su bili primorani da, poput ponašanja onih koji pate od fobične neuroze, izbjegavaju situacije koje bi ih mogle dodatno traumatizovati. Za sada je najobuhvatnija definicija posttraumatskog stresnog poremećaja data u DSM IV 1994. godine. U ovoj klasifikaciji on je definisan kao specifičan sindrom poremećaja ljudi, a koji je provociran dejstvom pretrpljene teške, za njihovu ličnost, nesavladive traume. No, potrebno je naglasiti da se pod pojmom PTSP-a podrazumijeva i definicija koja obuhvata prvobitno adekvatnu čovjekovu reakciju na stvarno postojeću opasnost, kao i da određena ličnost na nju psihopatološki i dalje reaguje uprkos činjenici da je ta opasnost iščezla .
Istorijat
Odlike stresora koji provociraju PTSP
Klinička slika posttraumatskog stresnog poremećaja (PTSP-a)
Čovjek je oduvijek bio izložen nepredvidivim i snažnim ekscitacijama koje su svojim pogubnim dejstvom ozbiljno ugrožavale njegovo svakodnevno funkcionisanje. Snažne atake sa pogubnim dekompenzirajućim dejstvom na čovjeka dolazile su, i još uvijek pridolaze, iz vanjske sredine u vidu velikih elementarnih nepogoda kao npr. vulkanskih erupcija, zemljotresa, poplava i sl. Ove zadesne tragedije izglobljavaju individuu kako na duhovnom, tako i na materijalnom i socijalnom planu. U ovakvim situacijama čovjek mora uložiti ekstreman napor da nadvlada ne samo udes koji ga je snažno destabilizirao, nego i krizni period života koji nakon ovakvog ataka slijedi.
No, ljudi bivaju izloženi traumatskom iskustvu i zbog razornih zbivanja koja se u zajednici odigravaju direktno posredstvom dejstva ljudskog faktora. Mnogobrojna istraživanja vršena tokom nekoliko posljednjih decenija nedvojbeno su potvrdila da se najsnažniji traumatski efekat na ličnost zbiva u toku njegove izloženosti pogubnim dejstvima provociranima od strane upravo drugog čovjeka. Ovaj pogubni efekat najjasnije se uočava u toku ratnih zbivanja. Naime, psihičke lezije nastale destrukcijom društvenog sistema, prelaska iz mirnodobskih na ratne uslove života, ispoljavaju daleko najsnažnije patogeno dejstvo na individuu.
Istorijat
Najstariji zapisi o evidenciji posttraumatskih reagovanja ljudi izazvanih ratnim dejstvima datiraju iz VI stoljeća p.n.e. Oni se odnose na opise tipičnih pojava neobičnih reagovanja vojnika izloženih užasnim događajima koji se neminovno zbivaju u borbi . Ipak, interesovanja psihijatara za proučavanje socijalnih aspekata mentalnih poremećaja, kao i njihova kauzalna sprega sa violentnim potresima koji se zbivaju u društvu, evidentirana je tek u XVII stoljeću. Počevši od XVII stoljeća opisi o traumtskom izlaganju i posljedičnom reagovanju na njega sve su učestaliji. Tako 1666. godine S. Pepays piše o posttraumatskom stresnom poremećaju koji se razvio kod osoba koje su bile izložene Velikom požaru u Londonu.
Ove specifične reakcije koje su ispoljavali ljudi tokom i nakon što su bili izloženi snažnim traumatskim događajima u proteklih 150 godina psihijatri su označavali različitim nazivima. Među korištenom terminologijom, kako bi se označio specifičan klinički sindrom kojim su reagovali ljudi izloženi stanovitim stresnim činiocima u toku rata, značajno je spomenuti npr. “Vijetnamski sindrom” i “Korejski sindrom”. Nakon Drugog svjetskog rata u kome su ljudi bili izloženi raznim traumama i zbog čega su neki od njih ispoljavali različite psihopatološke simptome, o ovim fenomenima su se stekla nova iskustva. Tako se za reagovanja ljudi izloženih traumatskom efektu u toku ratnih zbivanja u psihijatrijskoj literaturi pisanoj u SFR Jugoslaviji nalaze termini “ratne neuroze”, “sindrom jurišnika”, “sindrom osoba koje su preživjele ratne stresove”, “sindrom preživjelih iz koncentracionh logora” .
No, tek l980. godine u američkom Dijagnostičkom i statističkom priručniku mentalnih poremećaja (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders - DSM III) ovaj vid oboljenja je odvojen kao zaseban nozološki entitet, odnosno posttraumatski stresni poremećaj (PTSP). Ovdje je isti kategorisan kao anksiozni poremećaj ljudi nastao usljed toga što su, nakon izloženosti traumatskom dejstvu, doživljavali permanentno prisustvo anksioznosti, hipervigilnosti , hiperekscitabilnosti, ili su bili primorani da, poput ponašanja onih koji pate od fobične neuroze, izbjegavaju situacije koje bi ih mogle dodatno traumatizovati. Za sada je najobuhvatnija definicija posttraumatskog stresnog poremećaja data u DSM IV 1994. godine. U ovoj klasifikaciji on je definisan kao specifičan sindrom poremećaja ljudi, a koji je provociran dejstvom pretrpljene teške, za njihovu ličnost, nesavladive traume. No, potrebno je naglasiti da se pod pojmom PTSP-a podrazumijeva i definicija koja obuhvata prvobitno adekvatnu čovjekovu reakciju na stvarno postojeću opasnost, kao i da određena ličnost na nju psihopatološki i dalje reaguje uprkos činjenici da je ta opasnost iščezla .